Ilvasin palov
Izoh: Ilvasin palov-ovda yurib ovlangan qushlar go‘shtidan solib tayyorlangan, hozirda ancha unut bo‘lib ketgan turi.
Etimalogiyasi: Bu birikma ikki asosiy komponentdan iborat:
1) Palov
Qadimgi turkiy pilav/pilav shaklidan
Farscha پلاو (polāw) orqali o‘zbek tiliga kirgan
Ma’nosi: guruch asosida tayyorlanadigan taom
2) Ilvasin
Bu komponent eng muhim va murakkab qism:
“Ilvasin” so‘zi ehtimol xalq og‘zaki nutqiga xos bo‘lib,
“ov”, “ilmoq”, “ilinish (tutib olish)” kabi turkiy ildizlar bilan bog‘liq
Semantik jihatdan:
“ovlab olingan, tutib kelingan (qush/go‘sht)” ma’nosini bildiradi
Ba’zi hollarda bu kabi so‘zlar:
sheva yoki dialektal qatlamga mansub bo‘ladi
yozma adabiy tilda kam uchraydi
Derevatsion yasalishi: Bu birlik sintaktik (birikma) va qisman semantik derivatsiya asosida hosil bo‘lgan.
1. Ichki derivatsiya (taxminiy):
il- / ilmoq (tutmoq, ilib olish)
→ ilingan / ilingan narsa
→ ilvasin (ovlangan mahsulot ma’nosida leksiklashgan shakl)
2. Sintaktik birikma:
ilvasin + palov → ilvasin palov
Tuzilish modeli:
aniqlovchi (ov mahsuloti turi) + bosh so‘z
ilvasin → go‘shtning kelib chiqishini bildiradi
palov → asosiy taom nomi
Giperonimlar:
Halonimlar: